Không gian ngoài trời Montessori
Tiffany
Liddell, Huấn luyện viên AMI 3–6
“Khi trẻ em tiếp xúc với thiên nhiên, chúng sẽ bộc lộ sức mạnh của
mình…” (Montessori, Khám phá tuổi thơ, trang 70).
Maria Montessori nhận ra vai trò sâu sắc của thiên nhiên trong sự phát
triển toàn diện của trẻ, coi môi trường ngoài trời như một phần mở rộng thiết
yếu của lớp học. Bà tin rằng mối liên hệ bẩm sinh của trẻ với thiên nhiên nuôi
dưỡng sự tò mò, bình yên và cảm giác kinh ngạc, mang đến những cơ hội độc đáo
cho sự phát triển và khám phá.
Như Montessori đã diễn đạt một cách hùng hồn:
“Không có lời mô tả, không có hình ảnh nào trong bất kỳ cuốn sách nào có
thể thay thế được việc nhìn thấy những cây thật, và tất cả sự sống được tìm
thấy xung quanh chúng, trong một khu rừng thực sự... Khu rừng cho thấy rằng
không chỉ có cây cối tồn tại, mà còn là cả một tập hợp các sinh vật sống có mối
liên hệ mật thiết với nhau.” (Montessori, Từ tuổi thơ đến tuổi thiếu
niên, trang 19).
Đối với phương pháp Montessori, môi trường ngoài trời không chỉ đơn
thuần là hoạt động thể chất, mà còn cung cấp một không gian năng động nơi trẻ
phát triển về mặt cảm xúc, trí tuệ và tinh thần. Bằng cách quan sát các quá
trình tự nhiên - cây cối sinh trưởng, côn trùng hoạt động, hoặc sự tương tác
giữa động vật và hệ sinh thái của chúng - trẻ em trau dồi tính kiên nhẫn, ý
thức về thời gian và hiểu biết về sự liên kết giữa mọi thứ. Những trải nghiệm
này bổ sung và làm sâu sắc thêm việc học tập trong nhà, giúp trẻ gắn kết các
khái niệm trừu tượng với thế giới thực.
1. Thiết kế
không gian ngoài trời theo phương pháp Montessori
Việc tạo ra một không gian ngoài trời theo phương pháp Montessori đòi
hỏi sự thiết kế chu đáo, dựa trên các nguyên tắc khuyến khích tính tự lập, khám
phá và kết nối với thiên nhiên. Một môi trường ngoài trời được chuẩn bị tốt sẽ
làm phong phú thêm trải nghiệm của trẻ, hỗ trợ sự phát triển của trẻ trên mọi
lĩnh vực.
1.1.
Nguyên tắc Montessori cho
không gian ngoài trời
Tự do và trật tự
Môi trường ngoài trời cần cân bằng giữa tính kỷ luật và tính tự phát.
Hãy tổ chức không gian thành các khu vực rõ ràng cho các hoạt động như làm
vườn, khám phá giác quan và vui chơi thể chất, đồng thời vẫn chừa chỗ cho sự
tham gia tự do, không giới hạn.
Vật liệu tự nhiên
Kết hợp gỗ, đá, cây cối và các yếu tố tự nhiên khác để tạo ra một không
gian yên tĩnh và thân thiện với môi trường.
Dụng cụ cỡ trẻ em
Cung cấp các dụng cụ làm vườn, đồ nội thất và vật liệu có kích thước phù
hợp với trẻ em để khuyến khích tính tự lập và sự tham gia có mục đích.
1.2.
Các hoạt động chính của
phương pháp Montessori ngoài trời
Môi trường ngoài trời theo phương pháp Montessori mang đến cho trẻ những
cách thức độc đáo để vận dụng kỹ năng và khám phá thế giới xung quanh.
Cuộc sống thực tế
·
Làm vườn: Một khu vườn riêng cho phép trẻ em
trồng trọt, tưới nước và thu hoạch, giúp chúng kết nối với vòng tuần hoàn của
thiên nhiên.
·
Chăm sóc động vật: Chăm sóc các loài động vật
nhỏ, như thỏ hoặc gà, giúp nuôi dưỡng lòng trắc ẩn và tinh thần trách nhiệm.
·
Dọn dẹp: Những công việc như quét lối đi hoặc
giặt giũ các vật dụng ngoài trời mang lại cơ hội làm việc có ý nghĩa.
Khám phá giác quan
·
Những khu vườn giác quan với nhiều kết cấu,
màu sắc và mùi hương đa dạng (ví dụ: oải hương, bạc hà, tai cừu) làm phong phú
thêm trải nghiệm giác quan.
·
Các vật liệu rời rạc tự nhiên, chẳng hạn như
quả thông hoặc đá, khuyến khích lối chơi tự do và sự sáng tạo.
Sự phát triển vận động thô
·
Các khúc gỗ, thanh thăng bằng hoặc các cấu
trúc leo trèo giúp tăng cường khả năng phối hợp thể chất.
·
Những khu vực cỏ rộng rãi rất thích hợp để chạy
bộ, lăn lộn hoặc chơi các trò chơi nhóm.
·
Việc đào hố hoặc khu vực cát tạo không gian
cho việc xây dựng và khám phá đầy trí tư ởng tượng.
Quan sát và nghiên cứu tự nhiên
·
Các dụng cụ cho chim ăn, trạm quan sát côn
trùng và các công cụ dự báo thời tiết giúp khơi gợi sự tò mò và tư duy khoa học.
·
Các khu vực được chỉ định để quan sát động vật
hoang dã khuyến khích trẻ em kết nối với thế giới tự nhiên.
1.3.
Cơ hội học tập ngoài trời
Toán học
Các hoạt động như đếm lá, đo sự phát triển của cây hoặc phân loại đồ vật
theo kích thước hoặc màu sắc giúp trẻ trải nghiệm toán học một cách trực quan.
Khoa học
Các công cụ như kính lúp và kính hiển vi hỗ trợ việc nghiên cứu đất, côn
trùng và thực vật.
Nghệ thuật
Giá vẽ ngoài trời và các vật thể tự nhiên có thể truyền cảm hứng cho các
dự án sáng tạo, kết hợp nghệ thuật với thiên nhiên.
Ngôn ngữ
Sách, các hoạt động dán nhãn và kể chuyện lấy cảm hứng từ thiên nhiên
giúp làm phong phú thêm sự phát triển ngôn ngữ đồng thời nuôi dưỡng mối liên hệ
với môi trường.
1.4.
Ưu tiên sự an toàn và tính
bền vững
Hãy đảm bảo không gian ngoài trời
an toàn, với các loại cây an toàn cho trẻ em và không độc hại.Hãy tích hợp các hoạt động thân thiện với môi trường, chẳng hạn như ủ phân và thu gom nước mưa, để làm gương về trách nhiệm bảo vệ môi trường.
1.5.
Thúc đẩy hòa bình và suy
ngẫm
Hãy tạo ra những khu vực yên tĩnh với
chỗ ngồi có bóng mát để trẻ em có thể nghỉ ngơi, suy ngẫm hoặc đơn giản là
quan sát.Những yếu tố như đài phun nước hay chuông gió có thể làm tăng thêm sự yên tĩnh cho không gian, mang đến những trải nghiệm thư thái cho giác quan.
1.6.
Quan sát và thích nghi
Quan sát là yếu tố then chốt để duy trì một môi trường Montessori thành
công. Bằng cách quan sát cách trẻ tương tác với không gian, bạn có thể điều
chỉnh các vật liệu và hoạt động sao cho phù hợp với sở thích và nhu cầu phát
triển của trẻ.
2. Không gian
ngoài trời: Cầu nối đến học tập toàn diện
Montessori coi môi trường ngoài trời là một phần không thể thiếu trong
triết lý giáo dục của bà, cho phép trẻ em khám phá “chìa khóa của vũ trụ” được
cung cấp bởi các vật dụng trong lớp học. Không gian ngoài trời cho phép trẻ em
áp dụng những khái niệm này trong các bối cảnh thực tế, có ý nghĩa, làm sâu sắc
thêm sự hiểu biết và trân trọng của chúng đối với thế giới xung quanh. Những
môi trường này thúc đẩy sự tự do di chuyển, cơ hội hợp tác và kết nối với thiên
nhiên, truyền cảm hứng cho sự tò mò và phát triển. Với thiết kế có chủ đích,
không gian ngoài trời có thể trở thành nơi trẻ em phát triển khả năng phục hồi,
tính độc lập và tình yêu bền vững đối với việc học.
Nguồn: https://montessori-ami.org/trainingvoices/montessori-outdoor-spaces
